O Warszawie

komentarze (3) | dodaj komentarz

LUTERANIZM - doktryna teologiczna i chrześcijański ruch reformacyjny, zapoczątkowany przez Marcina Lutra w XVIw. -za datę jego rozpoczęcia uważa się 31.10.1517 gdy ten augustiański mnich sprzeciwiał się praktyce sprzedaży odpustów zawieszając na drzwiach kościoła zamkowego w Wittenberdze 95 tez, w których nie zaatakował samego odpustu, lecz wyjaśniał jego znaczenie oraz istotę pokuty. Stanowi jeden z nurtów protestantyzmu i ewangelicyzmu. Główne zasady to: odrzucenie dogmatów ustanowionych przez sobory i papieży z wyjątkiem wniosków czterech pierwszych soborów powszechnych; tylko Pismo Święte jest źródłem objawienia, głową Kościoła nie jest papież, ale Jezus Chrystus, będący jedynym pośrednikiem w zbawieniu, uznawane są jedynie dwa sakramenty: chrzest i komunia św.- podawana pod dwiema postaciami, Matkę Jezusa jako "błogosławioną między niewiastami" otaczają szacunkiem, lecz od tego szacunku daleko jest do czci, jaka należy się jedynie Bogu. Luteranie odrzucają kult świętych, praktykują spowiedź powszechną. Nie obowiązuje celibat. W Polsce żyje ok. 80 tys. luteran, należą oni do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP. Największe skupisko wiernych w Polsce znajduje się na Śląsku Cieszyńskim. Warszawska społeczność ewangelicko-augsburska skupiała zawsze, oprócz rodzimych ewangelików, także przybyszów z krajów niemieckich, Francji, Szwecji, czy Niderlandów. Byli to przede wszystkim rzemieślnicy różnych profesji (bardzo miastu potrzebni), przedstawiciele wolnych zawodów, artyści. Szczególnie duży napływ ewangelików-augsburskich do Warszawy miał miejsce w ciągu XIXw. W Warszawie są 2 parafie:

kościół ewangelicko-augsburski pod wezwaniem Wniebowstąpienia Pańskiego (ul. Puławska tuż przy niedawno rozebranym Supersamie na Pl. Unii). W 1902r. na skraju tzw. Pola Mokotowskiego, stanowiącego od dawna wojskowe tereny ćwiczebne, architekt Wiktor Junosza-Piotrowski wzniósł obok kompleksu koszarowego cerkiewną kaplicę św. Piotra i Pawła. Podczas l wojny światowej niemieckie władze okupacyjne zamknęły kaplicę. Po odzyskaniu niepodległości, decyzją Ministerstwa Spraw Wojskowych z dn. 18.05.1920 r., przyznano ją ewangelikom. Konsystorz, w związku z powołaniem urzędu naczelnego kapelana wyznania ewangelicko-augsburskiego Wojska Polskiego postanowił urządzić w przejętej świątyni Ewangelicki Kościół Garnizonowy. Ówczesne władze Kościoła Prawosławnego nie wnosiły żadnych pretensji. Dokonano więc adaptacji świątyni. Uroczystość otwarcia i poświecenia nowej świątyni miała miejsce 09.01.1921r. Do 1923 r. w Ewangelickim Kościele Garnizonowym przy ul. Puławskiej 2/4 odbywały się również nabożeństwa dla wojskowych wyznania ewangelicko-reformowanego, przeniesione następnie do kościoła na Lesznie. Dla ewangelików wyznania ewangelicko-augsburskiego był to jedyny kościół garnizonowy w drugiej Rzeczypospolitej, służący za miejsce nabożeństw i obsługi duszpasterskiej żołnierzy i ich rodzin. Jego administrator, ks. sen. płk R. Paszko, rozwinął wszechstronną działalność na rzecz wyznawców w mundurach. Powołał m.in. do życia Koło Opieki nad Żołnierzem Ewangelikiem, zorganizował i wyposażył świetlicę i bibliotekę, a z czasem herbaciarnię w budynku parafialnym.

---------------------------------------------------------------------------------------

kościół Świętej Trójcy na Pl. Małachowskiego – w dniu 15.01.1777 r. ewangelicy warszawscy, głównie dzięki staraniom Piotra Teppera otrzymali przywilej królewski zezwalający na budowę kościoła. Król Stanisław August osobiście wybrał projekt autorstwa Szymona Bogumiła Zuga. Budowę jego rozpoczęto już 24.04.1777, a 05.05.1778 r. nastąpił uroczysty akt wmurowania kamienia węgielnego w miejscu gdzie miał stanąć ołtarz. W lipcu 1779 umocowano na szczycie latarni kościoła krzyż a w jego piedestale umieszczono pamiątkowe dokumenty. 30.12.1781 r. nastąpiło uroczyste otwarcie i poświęcenie. Była to największa i najwyższa budowla XVIII-wiecznej Warszawy: wysokość – 58 m, średnica rotundy – 33,4 m! Wnętrze wyglądało wówczas nieco inaczej niż dzisiaj. Według projektu Zuga ołtarz, ambona i organy umieszczone były w jednym pionie naprzeciw wejścia (zdjęcie obok). Okna kościoła dopiero pod koniec XIX w zaczęto ozdabiać witrażami. Ostatnie witraże w okrągłych okna założono w 1938 r. Gdy wybuchła II wojna światowa pierwsze pociski spadły na świątynię już 12 września. 16.09.1939 r. od bomb zapalających kościół stanął w płomieniach. Do wnętrza zawaliła się płonąca kopuła. Pożar strawił całe wyposażenie wnętrza. Po zakończeniu wojny, w 1945 r. powracający z wojennej tułaczki ewangelicy warszawscy przystąpili do odgruzowywania i odbudowywania swojej świątyni. Plany odbudowy sporządzone przez architekta Teodora Burszego zostały zatwierdzone, odbudowę prowadził komitet wybrany przez parafię. Ale w 1951 budynek kościoła został przejęty przez Ministerstwo Kultury i Sztuki, które kontynuowało dalszą odbudowę z zamiarem przeznaczenia obiektu na salę koncertową. Do realizacji tych zamiarów nie doszło; pod koniec października 1956 roku zwrócono obiekt kościołowi i już 18.11.1956 r. odbyło się pierwsze nabożeństwo choć nadal trwały prace wykończeniowe i dopiero 22.06.1958 r. odbyła się uroczystość poświęcenia odbudowanego Kościoła Św. Trójcy. W marcu 1961 r. poświęcono nowy ołtarz. W 1961r. dwa podłużne okna po obu stronach ołtarza ozdobiono witrażami, a ponad 20 lat później rozpoczęto kolejno okna podłużne wypełniać witrażami. Witraże zamontowano również w 5 okrągłych oknach. Wszystkie one powstały dzięki fundatorom, którzy sfinansowali to przedsięwzięcie. Po odbudowaniu kościoła, w 1958, Szwajcarska Pomoc Kościelna ofiarowała kościołowi organy, które umieszczono na drugiej kondygnacji balkonów nad wejściem. Miały służyć kościołowi „tymczasowo”, do czasu zamontowania nowych. Na realizację tego zamierzenia trzeba było czekać 40 lat – 22.03.1998 r. odbyło się poświęcenie nowych organów firmy Braci Hillebrand z okolic Hanoweru.

komentarze (0) | dodaj komentarz

ISLAM - religia monoteistyczna, założona przez Mahometa, druga na świecie pod względem liczby wyznawców. Szacuje się, że obecnie 1,4 miliarda ludzi (około 20% ludności świata) to wyznawcy islamu - głównie w Azji i Afryce.

Za ostatniego proroka Islamu uznaje się Mahometa a za ostatnią objawioną księgę - Koran. Przed Mahometem Allah miał zesłać wielu innych proroków, wśród nich Adama, Abrahama,  Mojżesza i Jezusa.

Najliczniejszą społecznością muzułmańską w Polsce są Tatarzy, osiedli na terenach dawnej Rzeczpospolitej już od XIV w. Tatarzy to nazwa, którą ludy słowiańskie nadały w XIII w. atakującym je wojskom potomków Dżyngis Chana. Już w XIV w. książęta litewscy osadzali na swych terenach Tatarów – wojskowych lub politycznych emigrantów ze Złotej Ordy. W następnych stuleciach nastąpił rozwój kolonizacji tatarskiej na Litwie, gdzie osiedlający się Tatarzy dostawali nadziały ziemi i prawo do własnych praktyk religijnych w zamian za obowiązek służby wojskowej. Wiele nowych kolonii tatarskich powstało za czasów króla Jana III Sobieskiego, który nadawał im ziemie na Podlasiu i w pow. grodzieńskim.

W Warszawie przy ul. Wiertniczej 103 mieści się meczet i Centrum Kultury Islamu. Charakterystyczną cechą bryły meczetu jest minaret – wieża lub wieżyczka zwieńczona półksiężycem, z której muezzin nawołuje wiernych do modlitwy. Wewnątrz meczetu znajduje się sala modlitw (haram) podzielona na dwie części z osobnymi wejściami: większą dla mężczyzn i mniejszą – dla kobiet. Sale kobiece są oddzielone od części męskiej ściankami, w których są otwory (zasłonięte firanką), umożliwiające kobietom śledzenie przebiegu modłów.

W sali modlitw (w części męskiej) znajdują się minbary (kazalnice z baldachimem), a na ścianach wiszą muhiry (wersety z Koranu), na podłogach dywany. Islam zabrania bowiem stosowania ornamentyki figuralnej.   W każdy piątek odbywa się tu wspólna modlitwa poprzedzona hutbą – kazaniem imama, na którą wzywa muezzin. Hutba jest wygłaszana w języku arabskim i po polsku. Zgodnie z nakazami islamu osoba przystępująca do modlitwy musi dokonać ablucji, czyli rytualnego obmycia ciała. Wchodząc do meczetu wierni zostawiają przed progiem obuwie. Podczas modlitwy mężczyźni mają głowy nakryte czapkami lub kapeluszami. Wśród wiernych jest wielu polskich muzułmanów - nie Tatarów tylko rodowitych Słowian. Słowianie w meczecie to także Bośniacy, Goranie, Torbesze, Pomacy i Rosjanie , Białorusini, Litwini.  Meczet jest przez cały czas otwarty i można zawsze przyjść na Salat - modlitwę i porozmawiać o Islamie. Przy Centrum Kultury Islamu znajduje się także sklep z produktami Halal.

komentarze (1) | dodaj komentarz

Christian Aigner ur. 1756 w Puławach - zm. 9 lutego 1841 we Florencji, polski architekt i teoretyk architektury. Odebrał staranne wykształcenie we Włoszech, przez długi czas związany z Warszawą, przyczynił się do powstania w stolicy wielu klasycystycznych budowli. Członek Akademii Św. Łukasza w Rzymie a od 1817 prof. Uniwersytetu Warszawskiego działał w Warszawie (do 1825) i Krakowie, 1827 wyjechał na stałe do Włoch. Twórczość Aignera reprezentuje dojrzały klasycyzm, inspirowany bezpośrednio przez wpływy włoskie wzbogacony później formami empiru, obok którego przebijał nurt romantyczny, będący wyrazem budzących się zainteresowań przeszłością narodu, a wyrażony głownie w formach neogotyckich lub wzbogaconych układach przestrzennych.

Prace teoretyczne: Rozprawa o świątyniach u starożytnych i o słowiańskich.

Jego projekty architektoniczne to m.in.: pałac w Zarzeczu , przebudowa zamku w Łańcucie , świątynia Sybilii, Domek Gotycki, park i kościół w Puławach a w Warszawie:

kościół św. Aleksandra Plac Trzech Krzyży

 --------------------------------------------------------

kościół św. Anny (fasada - współpraca ze Stanisławem Potockim)

------------------------------------------------------ 

fasada kościoła św. Andrzeja Plac Teatralny

----------------------------------------------------

Obserwatorium Astronomiczne w Ogrodzie Botanicznym przy Łazienkach    

------------------------------------------------------- 

budynek Muzeum Przemysłu i Rolnictwa Krakowskie Przedmieście 

 -----------------------------------------------------

Pałacyk letni w Morysinie k. Wilanowa - współpraca ze Stanisławem Potockim, 

rozbudowa Pałacu Krasińskich,

przebudowa pałacu Namiestnikowskiego

komentarze (0) | dodaj komentarz

Dominik Merlini - ur. 1730 w Italii, ok. 1750 był już w Polsce, gdzie założył rodzinę i pozostał aż do śmierci w 1797 r. Początkowo zapewne uczeń i asystent nadwornego architekta, Jakuba Fontany, potem sam został architektem króla, RP, a także arystokracji. Pracował dla Augusta III, następnie dla St. A. Poniatowskiego. Najważniejsze jego dzieła powstały w Warszawie, a były to przebudowy oraz mniej budowli od podstaw, głównie budynki świeckie, mieszkalne, bądź publiczne, często w typie pałacowym. Szczególnie interesowały go wnętrza. Style architektoniczne, jakie reprezentował to wczesny klasycyzm  ( styl Ludwika XVI), z którego ukształtował się tzw. styl stanisławowski, a później bardziej dojrzały klasycyzm. Zwłaszcza w pierwszych latach pracy Merlini pozostawał pod wpływem tzw. palladianizmu i akademizmu, łączących nawiązania do antyku z elementami baroku i rokoka. Do jego najważniejszych dzieł należą:

zabudowa Łazienek: Biały Dom i Myślewice (1774-77), przebudowa i rozbudowa Łazienki Lubomirskiego – Pałac na Wodzie (aż do 1795), Mały Teatr (późniejsza Kordegarda) (1781), Teatr w Starej Pomarańczarni (1786-88), Wielka Oficyna (1776), Wodozbiór (1777)

Biały dom Łazienki

--------------------------------------------------------------------------------------------

wnętrza sal Zamku Królewskiego: Audiencyjnej, Asemblowej, Rycerskiej, sypialni króla, Tronowej (lata 1776-1785)

Sala Tronowa Zamek Królewski

komentarze (0) | dodaj komentarz